Eğitim Danışmanlığı Sözlüğü: Sınav ve Tercih Terimleri

Kısa cevap: Sınav ve tercih sürecinde en sık kullanılan terimler; OBP (ortaöğretim başarı puanı), ham puan, yerleştirme puanı, başarı sırası, taban puan, yüzdelik dilim, kontenjan ve puan türüdür. Bu terimleri doğru anlamak, hem hazırlık hedeflerini hem de tercih kararlarını sağlıklı vermeyi kolaylaştırır.

YKS terimleri

OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı)

Lise diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla hesaplanan, 250 ile 500 arasında değişen puandır. Belirli bir katsayıyla çarpılarak yerleştirme puanına eklenir. Ayrıntılı açıklama için OBP yazımıza bakabilirsin.

Ham puan

Sınav netlerinden hesaplanan, OBP katkısı eklenmemiş puandır.

Yerleştirme puanı

Ham puana OBP katkısı eklenerek elde edilen ve tercihlerde kullanılan puandır.

Başarı sırası

Adayın ilgili puan türünde tüm adaylar arasındaki sırasıdır. Yıllar arası karşılaştırmada puandan daha güvenilirdir.

Taban puan

Bir programa o yıl yerleşen son adayın puanıdır.

Kontenjan

Bir programa o yıl yerleştirilecek öğrenci sayısıdır.

Puan türü

SAY, EA, SÖZ, DİL ve TYT gibi, testlerin farklı ağırlıklarla hesaplandığı puan çeşitleridir.

LGS terimleri

Yüzdelik dilim

Öğrencinin sınava girenler arasında hangi dilimde olduğunu gösterir. %1, en başarılı yüzde biri ifade eder.

Merkezi yerleştirme

Merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullara yapılan yerleştirmedir.

Adrese dayalı yerleştirme

Merkezi sınavla öğrenci almayan okullara, öğrencinin adresi ve tercihleri dikkate alınarak yapılan yerleştirmedir.

Üniversite terimleri

• GANO: Genel akademik not ortalaması
• AKTS (ECTS): Avrupa Kredi Transfer Sistemi kredisi
• ÇAP: Çift anadal programı
• Yatay geçiş: Program ya da üniversite değiştirme
• DGS: Önlisanstan lisansa dikey geçiş sınavı

Örnek bir durum

Diyelim ki bir veli, çocuğunun tercih listesini hazırlarken önceki yılın taban puanını bu yılın puanıyla karşılaştırıyor ve yanlış sonuçlara ulaşıyor. Terimler birlikte konuşulduğunda, puanların sınavın zorluğuna göre değiştiği ve karşılaştırmanın başarı sırasıyla yapılması gerektiği anlaşılıyor. Liste başarı sıralarına göre yeniden düzenleniyor. Doğru terimi bilmek, doğru kararın ön koşulu oluyor.

Sıkça sorulan sorular

Taban puan mı, başarı sırası mı daha önemli?

Yıllar arası karşılaştırmada başarı sırası daha güvenilirdir; çünkü puanlar sınavın zorluğuna göre değişir.

Ham puan ile yerleştirme puanı arasındaki fark nedir?

Yerleştirme puanı, ham puana OBP katkısının eklenmiş hâlidir. Tercihlerde yerleştirme puanı kullanılır.

Sonuç

Terimleri bilmek, süreci yönetmenin ilk adımıdır. Tercih mantığı ve yüzdelik dilim yazılarımızı da okuyabilirsin.

Kaynaklar ve faydalı bağlantılar

• ÖSYM – YKS kılavuzu
• MEB – LGS kılavuzu
• YÖK Atlas